Aanpassing verordening Starterslening - Urk

De gemeente Urk buigt zich over een aanpassing van de verordening voor de Starterslening. Dit instrument, bedoeld om jonge huizenkopers een duwtje in de rug te geven, staat ter discussie, met name over de vraag of er onderscheid moet worden gemaakt tussen nieuwbouw en bestaande bouw, en hoe de lening de woningprijzen beïnvloedt.

### Gelijke Behandeling voor Alle Starters

Een belangrijke overweging is of de Starterslening uitsluitend voor nieuwbouw beschikbaar moet zijn, of dat er verschillende percentages gehanteerd moeten worden voor nieuwbouw en bestaande woningen. Het college adviseert hierin om geen onderscheid te maken. Een exclusieve focus op nieuwbouw zou starters die een bestaande woning willen kopen uitsluiten, wat een ongelijk speelveld creëert. Bovendien bevindt het grootste deel van het woningaanbod zich in de bestaande bouw, waardoor veel starters de regeling niet zouden kunnen gebruiken. Ook verschillende percentages worden afgeraden, omdat dit zou betekenen dat starters op de nieuwbouwmarkt relatief meer ondersteuning ontvangen dan kopers van bestaande woningen, terwijl beide groepen in principe dezelfde positie op de woningmarkt innemen. Vanuit het oogpunt van gelijke behandeling en een uniforme ondersteuning van starters is het daarom logischer om voor zowel nieuwbouw als bestaande bouw hetzelfde percentage te hanteren.

Uit cijfers blijkt dat in de periode 2023-2026 het overgrote deel van de Startersleningen is verstrekt voor bestaande bouw. In totaal werden 108 leningen verstrekt, waarvan 66 voor bestaande bouw en 42 voor nieuwbouw. Dit onderstreept het belang van de regeling voor de bredere woningmarkt.

### Invloed op Woningprijzen en Betaalbaarheid

De vraag rijst of de Starterslening prijsopdrijvend werkt op de bestaande woningmarkt. Hoewel er geen harde cijfers zijn, erkent het college dat de lening vaak wordt ingezet om de maximale koopsom te financieren die binnen de regeling is toegestaan. Dit betekent dat meer mensen een woning kunnen betalen en daardoor tot hun maximale leencapaciteit bieden, wat in veel gevallen de grens van de Starterslening is. Dit kan indirect leiden tot hogere prijzen.

Een voorgestelde wijziging is een verlaging van het maximale leenbedrag. Het college heeft geen exact inzicht in hoeveel starters hierdoor hun financiering niet meer rond kunnen krijgen, aangezien dit afhankelijk is van individuele omstandigheden zoals inkomen, eigen middelen en de actuele rentestand. Echter, het is aannemelijk dat een deel van de starters minder financiële ruimte zal hebben. De reden voor deze overweging is de houdbaarheid van de regeling op langere termijn. De afgelopen jaren zijn zowel het maximale leenbedrag als het beroep op de Starterslening toegenomen. Hogere individuele leningen putten het beschikbare budget sneller uit, waardoor minder starters van de regeling gebruik kunnen maken. Met een lager maximaal leenbedrag kan het beschikbare revolverende fonds doelmatiger worden ingezet en kan de regeling voor een grotere groep starters beschikbaar blijven.

Het huidige budget voor startersleningen bedraagt 5,225 miljoen euro binnen het revolverende fonds bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Dit budget is in de afgelopen jaren stapsgewijs verhoogd om aan de vraag te voldoen. De gemeenteraad heeft op 14 december 2023 besloten het beschikbare budget te verhogen en het college heeft op 26 januari 2026 een bedrag van 1 miljoen euro overgeheveld vanuit het stimuleringsfonds Oude Dorp. Eind 2025 was er weinig ruimte in het fonds, en voor 2026 is al 795.000 euro aan startersleningen verstrekt.

De aanpassing van de verordening is een poging om de Starterslening effectief en eerlijk te houden, zodat zoveel mogelijk Urker starters de kans krijgen om een eigen woning te kopen, zonder dat dit de woningmarkt onnodig verstoort.