Gele bloemen langs de Flevolandse wegen: geen koolzaad, wel een verhaal

Wie deze weken door Flevoland rijdt, ziet ongetwijfeld de vele gele bloemen langs de weg. Vaak wordt gedacht dat dit koolzaad is, een plant met een belangrijke rol in de geschiedenis van de polder. Maar schijn bedriegt: het gaat om herik en raapzaad, nauwe verwanten van de koolzaadplant. Deze "onkruiden" bieden een prachtig gezicht en zijn tevens van ecologische waarde. Koolzaad speelde een cruciale rol in de beginjaren van Flevoland. Na de drooglegging van de Noordoostpolder in 1942 en later Oostelijk en Zuidelijk Flevoland, werd het nieuwe land verdeeld onder boeren. Zij moesten na de hongerwinter zorgen voor voedselproductie. Koolzaad werd ingezet om de zoute, zompige grond te verbeteren. De plant kon goed tegen zout en had een diepe penwortel die de bodemstructuur verstevigde en hielp het land droger te maken. De gele velden werden een vertrouwd en iconisch beeld, vergelijkbaar met de tulpenvelden van nu. Er was zelfs een speciale koolzaadroute en de Rijksdienst organiseerde tentoonstellingen over de inpoldering. Inmiddels is de teelt van koolzaad in Flevoland vrijwel verdwenen. Door handelsverdragen werd het goedkoper om koolzaad te importeren, waardoor Flevolandse boeren niet meer konden concurreren. Ook de opkomst van soja als veevoer droeg bij aan de afname van de koolzaadteelt. Boeren stapten over op gewassen die meer opleverden. Het einde van het koolzaadtijdperk werd al in 1994 beschreven in een maandblad voor imkers. De Rijksdienst stopte toen met het telen van koolzaad. De gele bloemen die nu in de bermen bloeien, zijn dus geen koolzaad, maar herik en raapzaad. Hoewel ze op koolzaad lijken, zijn de bloemetjes kleiner. Van der Boom noemt ze "onkruid dat er mooi uitziet". Deze planten zijn belangrijk voor insecten en bijen. De verwarring is begrijpelijk, gezien de gelijkenis, maar koolzaad werd vroeger op grote schaal geteeld, terwijl herik en raapzaad vooral in de bermen groeien. De huidige gele bloemenpracht langs de Flevolandse wegen herinnert aan de pionierstijd en de belangrijke rol die koolzaad speelde bij de ontwikkeling van de polder. Ze bieden een mooi en ecologisch waardevol alternatief, en dragen bij aan de aantrekkingskracht van het Flevolandse landschap.