Integriteitsonderzoeken Bevestigen Ongewenst Gedrag Oud-Wethouders Lelystad: Impact op Ambtenaren en Bestuur

Update: De onderzoeken onthullen specifieke uitspraken en gedragingen van de oud-wethouders, waaronder beschuldigingen van liegen en het bemoeien met ambtelijke processen, en klachten van andere wethouders over hun handelen.

De resultaten van twee onafhankelijke integriteitsonderzoeken, die dinsdag door burgemeester Baltus van Lelystad openbaar zijn gemaakt, werpen een kritisch licht op het functioneren van de voormalige wethouders Dennis Grimbergen en Annemieke Messelink-Dijkstra. De onderzoeken concluderen dat beide oud-wethouders zich schuldig hebben gemaakt aan ongewenst en intimiderend gedrag, en daarmee hebben bijgedragen aan een onveilige werkomgeving voor ambtenaren. De gemeenteraad besloot maandagavond de geheimhouding op te heffen, nadat zij op 19 mei al waren geïnformeerd over de uitkomsten. De onderzoeken werden op 16 december vorig jaar in gang gezet door burgemeester Baltus, naar aanleiding van meerdere meldingen over het gedrag van de toenmalige wethouders. In totaal kwamen er twee meldingen binnen over Grimbergen en één over Messelink, waarna nog eens tien meldingen volgden over het tweetal. Het bureau Necker van Naem Integriteit voerde de onafhankelijke onderzoeken uit, waarbij werd gekeken naar ongewenst en grensoverschrijdend gedrag, het creëren van een onveilige werksfeer en andere oneigenlijke gedragingen. De oud-wethouders hebben de gelegenheid gekregen om hun visie op de kritiek te geven. De rapporten schetsen een consistent patroon van denigrerend gedrag, dreigende taal en ondermijning van het ambtelijk apparaat. Zo zou Annemieke Messelink-Dijkstra, verantwoordelijk voor jeugdzorg en gezondheid, uitspraken hebben gedaan als: “Als het niet gebeurt zoals ik wil, ik wil het liever niet zeggen, maar ik ben de baas.” Ook zou zij hebben gezegd: “Ik ben de enige deskundige.” Medewerkers ervoeren dit als intimiderend en denigrerend. Messelink-Dijkstra uitte tevens de overtuiging dat ambtenaren haar tegenwerkten of onvoldoende kennis hadden, en bemoeide zich oneigenlijk met ambtelijke processen, onder meer rond inhuur en aanstellingen. Tegen een ambtenaar zou zij zelfs hebben gezegd: "Je liegt, zeur niet, je zegt wel dat het zo is maar ik geloof je niet, je zorgt er maar voor dat dit voor het einde van mijn ambtstermijn is gefikst.” Dit gedrag leidde tot een gevoel van onmacht en onveiligheid onder medewerkers, en remde de ruimte voor tegenspraak. Ook verdedigde Messelink waarom zij als enige contact mocht hebben met de inmiddels ontslagen JEL-directeur Tanja Boeije, die consequent weigerde om met ambtenaren te communiceren. Volgens melders zei Messelink geregeld: "Jullie ondermijnen mij." Ze vond ook dat de gemeentesecretaris "het ook niet kan." Ook het rapport over Dennis Grimbergen bevat scherpe bevindingen. Hij zou de ambtelijke directie hebben omschreven als “randdebielen” en sprak negatief over ambtenaren en collega-wethouders, met opmerkingen als: “Hij functioneert niet, ze moeten hem er uit flikkeren.” Uitspraken als “De raad mag mij wegstemmen, maar ik weet alles en ik neem dan iedereen mee, want dan gaat de beerput open” en “Ik heb de macht om de organisatie te laten kantelen” staan in het rapport vermeld. De onderzoekers constateren dat Grimbergen gemeentesecretaris Carla Swart herhaaldelijk 'Clara' noemde, ook na correctie, en haar omschreef als een “West-Fries viswijf”. Hij uitte ook kritiek op collega's zoals Piet van Dijk en Sjaak Kruis, die hij respectievelijk "niet kan" en "seniel wordt" noemde. Andere wethouders hebben eveneens geklaagd over zijn handelen. De onderzoekers zien sterke overeenkomsten in de dossiers van beide wethouders, waaronder denigrerend en directief gedrag, stemverheffing en weinig ruimte voor tegenspraak of ambtelijk advies. Beide wethouders zouden zich op operationeel niveau hebben bemoeid met dossiers en uitvoering, wat de reguliere rolverdeling tussen bestuur en ambtenaren onder druk zette. Ambtenaren voelden zich niet vrij om kritisch advies te geven en sommigen ontwikkelden zelfs gezondheidsklachten. Deze situatie ontaardde vanaf augustus 2025 in toenemende spanningen met de ambtelijke organisatie en kritiek op de gemeentesecretaris. Dit leidde uiteindelijk tot een bestuurlijke crisis en het opstappen van Grimbergen en Messelink-Dijkstra op 27 januari, gevolgd door Piet van Dijk op 5 maart. Naar laatstgenoemde is geen onderzoek gedaan. De bevindingen van deze onderzoeken zijn van groot belang voor de bestuurlijke cultuur in Lelystad en de provincie Flevoland. Ze onderstrepen het belang van een veilige en respectvolle werkomgeving binnen de overheid, en de noodzaak van heldere kaders voor de omgang tussen bestuurders en ambtenaren. Het openbaar maken van deze rapporten draagt bij aan transparantie en biedt de mogelijkheid om lessen te trekken voor de toekomst van het lokale bestuur in Flevoland. Het is nu aan de gemeenteraad en het college om te bepalen welke vervolgstappen nodig zijn om het vertrouwen te herstellen en een gezonde bestuurscultuur te waarborgen.